De orthopedagogische ervaring

Denken, voelen en willen zijn menselijke vermogens die van oudsher een centrale rol hebben gespeeld in de traditie van het westerse denken.
De Nederlandse orthopedagoog J.F.W. Kok heeft in de jaren 70 van de vorige eeuw deze traditie voortgezet door de samenhang tussen deze vermogens tot uitgangspunt te maken van zijn theorie over orthopedagogische vraagstellingen. Met deze theorie zijn de drie vermogens denken, voelen en willen toegangsweg geworden tot de belevingswereld van kinderen die behalve op opvoeding ook op orthopedagogische hulp zijn aangewezen. Van deze theorie wordt in deze studie een nieuwe uitwerking gegeven, waarin een systematiek van orthopedagogische vraagstellingen wordt voorgesteld op basis van ontwikkelingspsychopathologische categorieën. De drie vermogens denken, voelen en willen dienen verder als kader voor de formulering van ontwikkelingsopgaven en de vraag binnen welk opvoedingsmilieu een bepaalde ontwikkeling het beste kan worden bevorderd.

De orthopedagogische ervaring maakt duidelijk hoe orthopedagogische en ontwikkelingspsychopathologische theorieën geworteld zijn in praktijkervaringen, sturing geven aan deze ervaringen en op hun beurt weer aangepast worden op basis van nieuwe praktijkervaringen en onderzoek daarnaar. Het geheel is een tour de force waarin de lezer wordt meegevoerd langs het werk van grote denkers als Spinoza, Kierkegaard, Dilthey, Foucault en Lacan, niet met het oog om via hoge reflectie een beklemmende actualiteit te willen ontstijgen maar om weerstand te kunnen bieden aan de waan van alledag door dieper te wortelen in de ideeëngeschiedenis van pedagogische inspiratoren. Het boek is hiermee een inspirerend en onmisbaar naslagwerk voor ieder die op academisch niveau een leidraad zoekt in het net van wegen en dwaalwegen binnen de hedendaagse opvoeding en de hulp aan opvoedingsproblemen en daarbij in de eerste plaats het belang van het kind voor ogen wil houden.

Dr. Peter van der Doef (1949) is werkzaam in de jeugdzorg, het hoger beroeps onderwijs en het postacademisch onderwijs. In zijn werk richt hij zich op orthopedagogische vragen en vooral op de ervaringen van waaruit deze vragen in de praktijk ontstaan.